Aanwinsten collectie

Aanwinst voor de boekenverzameling
Aangekocht door het Genootschap
juni 2017

Onlangs is een boekwerk(je) aangekocht dat een bijzondere aanvulling vormt voor de boekenverzameling.
Het is een antwoord op een prijsvraag die het Genootschap voor rekening van het Bataviaasch Genootschap in 1780 had uitgeschreven. Deze verhandeling van de franse ingenieur M. Garnier de Saint Julien werd met goud bekroond. Hij liet deze met een voorwoord in 1785 zelf in Vlissingen drukken. Van dit werk zijn maar twee exemplaren bekend: één in de Bibliotheque Nationale in Parijs en één in Yale University.

 

 

Aanwinst voor de boekenverzameling
 juni 2017 

Van Jhr. Mr. K.F. H. Schorer ontving het Genootschap een zevental mooie kinderboeken uit het begin van de vorige eeuw. Het zijn kinderversjes, sommige met muzieknotatie, waarvan een aantal titels de ouderen zeker nog bekend voorkomt.
De boekjes zijn fraai uitgegeven met prachtige kleurenillustraties. Een aantal van de hand van Rie Cramer. Nederlandse kinderboeken waren in die tijd heel erg populair. Ook buitenlandse uitgevers waren er in geïnteresseerd, zoals de Londense uitgever Augener in het eerste kwart van de 20e eeuw. Zeker als er ook nog plaatjes van kinderen in klederdracht in voor kwamen.

Het gaat onder andere om titels als Hollandsche Kinderliedjes. London, 1917 met illustraties van H. Willebeek Le Mair, die ook een engelse variant illustreerde; Het Bloemenhuis. Utrecht, z.j. met versjes en tekeningen van Rie Cramer; Little Songs of Long Ago. London, 1912 met tekeningen van H. Willebeek Le Mair.

    

De zingende kinderwereld; kinderliedjes voor een of twee stemmen met pianobegeleiding / door J. Worp. – Groningen: Wolters, s.a. – 24 cm., ongep., muziek, met 12 gekleurde platen naar aquarellen van C. Jetses.

Little Songs of Long Ago – London: Augener, [1912] –  22 cm., ongep., muziek, illustrated by H. Willebeek Le Maire.

Hollandsche kinderliedjes – London:Augener Ltd, 1917 – 22 cm., 31 p., illustraties van H. Willebeek Le Mair, geharmoniseerd door J. Röntgen.

Wat onze kinderen zingen; een bloemlezing uit onze beste Kinderliedjes – bijeengebracht door Philip Kruseman en van pianobegeleiding voorzien met medewerking van Sam Schuyer. – ’s Gravenhage: J. Philip Kruseman, 1916.  27 cm., 80 p.

Kinderliedjes uit Grootmoeders tijd – Utrecht: W. de Haan, s.a. –  24 cm., -ongep., kleurtekeningen van Rie Cramer, pianobegeleiding van Alex de Jong.

Liedjes bij prentjes / door Rie Cramer. Utrecht: W. de Haan, s.a. –  .. cm., ongep., muziek van Nelly van der Linden van Snellewaard-Boudewijns.

Het Bloemenhuis / teekeningen en versjes van Rie Cramer. Utrecht: W. de Haan, s.a., – 16 cm., ongep.

Aanwinst voor de boekenverzameling
 juni 2017 

Françoise de Nooijer en Barend Puype schreven een geschiedenis van het huis De Dry Clavers aan de Vlissingsestraat in Middelburg. Zij beschrijven daarin de bewoners en de gebeurtenissen in en rondom het huis van begin 17e eeuw tot eind vorige eeuw. Met veel detailfoto’s en kunstzinnige opnamen van Paul de Nooijer.

 

 

 

 

 

Aanwinst voor de boekenverzameling
mei 2017 

Van het Familiefonds Hurgronje ontving het Genootschap het ter gelegenheid van het 250 jarig bestaan van het Fonds uitgegeven boekwerk Reislustige Zeeuwse regenten; de reis van Isaac en Paul Hurgronje, Paulus Ribaut en Johan Steengracht naar Londen in 1769.
In dit werk heeft Irene Storm van Leeuwen-van der Horst een transcriptie gemaakt van het journaal dat Johan Steengracht van deze reis maakte. Aangevuld met een navertelling in modern Nederlands en met veel afbeeldingen van gravures die hij onderweg heeft gekocht. Het origineel van dit verslag bevindt zich in kasteel Duivenvoorde.

Aanwinst voor de boekenverzameling
april 2017

Van mevrouw van Dissel uit Goes ontving het Genootschap waardevolle aanwinst voor de bibliotheek. Het betreft voornamelijk een aantal juridische werken, vooral in verband met het notarisambt, uit de achttiende en negentiende eeuw. Daarnaast een tweetal werken over landmeten. De laatstgenoemde zijn een waardevolle aanwinst omdat in de verzameling van het genootschap naar verhouding weinig over de exacte wetenschappen aanwezig is.

Bij de schenking is een exemplaar van de Code Napoleon (Paris, 1810). Deze uitgave (ook niet in de ZB| Planbureau en bibliotheek aanwezig) is interessant omdat het gemaakt is volgens de methode van stereotypie. Daarbij wordt van de pagina zetsel van losse loden letters een massieve afdruk gemaakt met behulp van papier maché of een soort pleister. Daardoor konden de dure loden letters opnieuw gebruikt worden en kon de pagina bewaard worden voor herdrukken.

De Schatkamer der Nederlandse oudheden; of woordenboek, behelsende Nederlands steden en dorpen, kasteelen … (Haarlem, 1737), bevat een aantal mooie illustraties. Het Zeeuwse aandeel is erg beperkt.

Van de Spiegel der land-meters, leerende meten alle ’t gene in de land-meetkonst kan voor-komen … (Brugghe, 1715) is maar één exemplaar bekend in Nederland.

Practijck des landmetens … gecomponeert door Jan Pietersz. Dou. Amsterdam, Willem Iansz. , [ca 1612]. Dou maakte deze handleiding samen met zijn vriend Jan Sems die hij kende van zijn verblijf in Leiden en hun opleiding aan de door prins Maurits recent opgerichte ingenieursschool. Sems is de man achter de kaarsrechte grens tussen Drenthe en Groningen.

Aanwinst voor de archeologiecollectie
februari 2017

Aangekocht: Zeven fragmenten van vuurdovers, afkomstig uit het verdronken land van Rilland.
Vuurdovers zijn dikke dekseltjes met een stevige knop die de ingegraven aspot naast de centrale open haard in een middeleeuws huis afdekten.
Ook kon met een vuurdover een ontsnappend brandend takje uitgedoofd worden.
Zoals alle objecten die in en rond de haard werden gebruikt, waren ze min of meer rijkelijk versierd met kerfsnee-motieven.

 

 

Restauratie

Met de opbrengst van de boekverkoop tijdens de Algemene Ledenvergadering en de Genootschapsdag kon een boek uit de collectie van het Genootschap gerestaureerd worden. Het gaat om een kerkordonnantie uit de achttiende eeuw getiteld:
Kerkeordonantie voor de christelyke evangelische gemeente, welke, volgens de Augsbursche geloofsbelydenissen, vergadert te Middelburg in Zeelant, door derzelver voorstanderen… opgestelt. Uitgegeven in Middelburg door Adam Meerkamp in 1734.
De Lutherse gemeente had in die periode een kerkgebouw aan het Suikerplein.

Restauratiecertificaat boek Kerkordonnantie

Aanwinst voor de boekenverzameling
juni 2016

Via het bestuur kreeg het Genootschap van mr. W. Dutilh uit Aerdenhout de eerste drie deeltjes uit de 5-delige reeks ‘Zeeland in bewogen dagen’, uitgegeven door de firma Altorffer in 1945-1946.
De indrukwekkende foto’s in deze boekjes werden voor het merendeel gemaakt door
F. Bollen, C. Henning en P. Vreke.
Het eerste deel – Middelburg in bewogen dagen – is geschreven door o.a. journalist en later directeur van de Nieuwe Zeeuwsche Courant Nic. Karhof. Het bevat aangrijpende beelden van de verwoesting van de stad.
In het tweede deel – Vervolg op Middelburg in bewogen dagen – geschreven door onder meer H.B.J. Knoop, tandarts en wethouder van Vlissingen – komt het begin van de wederopbouw aan bod en ook de verwoesting en bevrijding van Vlissingen.
Het derde deeltje – Westkapelle in vuur en water, Middelburg, Altorffer, 1946 – werd geschreven door A.F.C. de Casembroot. De Casembroot was in 1932 benoemd tot burgemeester van Westkapelle en in 1940 tot lid van Gedeputeerde Staten van Zeeland. In 1943 werd hij door de Duitse bezetters uit zijn ambt ontzet. Hij was actief in het verzet en werd in 1948 Commissaris der Koningin in Zeeland. Daarvoor was hij opnieuw nog twee jaar burgemeester van Westkapelle geweest.

Aanwinst voor de boekenverzameling
april 2016

Van de conservatoren Liesbeth en Eric van der Doe kreeg het Genootschap een collectie van meer dan honderd meisjesboeken uit de periode ca. 1940 tot ca. 1950. Hoewel qua inhoud misschien niet verwacht in een wetenschappelijke collectie, is een dergelijke verzameling toch van belang omdat het een mooi overzicht geeft van wat er aan lectuur voor ‘rijpere meisjes’ in die tijd uitgegeven en ook gelezen werd. De auteursnamen zullen bij sommigen wel herinneringen oproepen: Joh. Kievit, J. Sellegers-Elout, Henriëtte Blaauw, Sanne van Havelte en vele anderen.
Naast de inhoud geven ook de illustraties binnenin en op de soms fraaie banden een goed tijdsbeeld.
Al met al een mooie aanvulling van de collectie die goed aansluit bij de verzameling oude kinderboeken die het Genootschap al had.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA  OLYMPUS DIGITAL CAMERA  OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Aanwinst voor de boekenverzameling
april 2016

Van prof. A.F.M. Moorman uit Amsterdam kreeg het Genootschap als schenking een groot aantal boeken over voornamelijk Zeeuwse onderwerpen. Plaatselijke geschiedenis met nadruk op Zuid-Beveland, atlassen, werken over de Zeeuwse landbouw en over de Zeeuwse klederdracht.
Een van de laatstgenoemde is de heruitgave in groot folio van een prachtig werk over klederdrachten van Valentijn Bing en J. Braet von Ueberfeldt, ‘Nederlandsche Kleederdragten, en Zeden en gebruiken naar de natuur geteekend’. Oorspronkelijk uitgegeven in Amsterdam tussen 1850 en 1857.
Niet Zeeuws is een kinderboekje met leuke gekleurde lithografieën: ‘Prentenboek voor brave kinderen’. Het is deel twee uit een reeks van vijf, uitgegeven door Mühler en Leendertz te Issum omstreeks 1855-1865. Machiel Mol kreeg het in 1865 toen hij twaalf jaar was.
Het vrij zeldzame boekje – enkel de Koninklijke Bibliotheek bezit voor zover bekend een exemplaar –  past perfect in de collectie oude kinderboeken van het Genootschap.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA  OLYMPUS DIGITAL CAMERA  OLYMPUS DIGITAL CAMERA

 

Aanwinst voor de boekenverzameling
november 2015

Onlangs werd door Ria en Hans Fierloos aan het genootschap een fraai achttiende-eeuws boekwerk geschonken. Het betreft de ‘Architectura of bouwkonst, behelzende een korte beschyvinge, over de voornaamste grond-beginzelen der teeken-konst, van de civile (of burgerlyke) bouwkonst … [Amsterdam, 1777?], samengesteld door Adrianus Erzey, een leraar in  de wiskunde en stuurmanskunst te Amsterdam; althans de 70 genummerde platen uit dit boek, die afzonderlijk zijn uitgegeven.

Wat het boek bijzonder maakt voor het genootschap is het feit dat het een prijsband is van de Middelburgse Teekenakademie. Zo’n prijsband werd uitgereikt aan veelbelovende leerlingen. In dit geval was het Philippus Fredrik Smit. Hij kreeg dit boek op 19 september 1827 uit handen van mr. Pieter Herklots, advocaat te Middelburg, raadsheer in het provinciaal gerechtshof en secretaris van de tekenacademie. In de meegebonden geschreven prijsopdracht staat het vermeld als ‘eereprijs wegens zijne betoonde bekwaamheid in het teekenen en bevordering tot Primus der tweede afdeeling van de Tweede Klasse der Bouwkunde’. De Middelburgsche Courant van 20 september 1827 vermeldt dit feit.
Over Philippus Fredrik Smit zijn geen verdere gegevens bekend. Misschien is het de timmerman Philippus Fr. Smit, geboren te Vlissingen in 1801, die in 1864 in Middelburg overleed.

Het boek is gebonden in bruin gemarmerd kalfsleer. Op voor- en achterplaat zijn veldjes met nog net leesbaar respectievelijk de tekst ‘Vernuft en Vlijt’ en de datum. Mogelijk zijn deze veldjes oorspronkelijk met een andere kleur leer ingelegd geweest. Rond de veldjes is een lauwerkrans gestempeld met een afhangende strik en bloem. Het geheel in een dubbel kader van rolstempels.
De rug is met een rolstempel in velden verdeeld, met in het tweede veld de tekst A Erzey Bouwkonst. Aan de binnenzijde gemarmerde schutbladen. In het voorplat is een cirkelvormige uitsnijding waarin het lakstempel van de academie: een putto voor een opgaande zon en de tekst Vernuft en Vlijt.

Meer over prijsbanden van de tekenacademie in: Jan Storm van Leeuwen, Rondom een Middelburgse prijsband van 1828. In De Boekenwereld, jaargang 1, 1984/1985.

Teekenac001 Teekenac003 Teekenac004

Aanwinst voor de bibliotheek
september 2015

Onlangs werd voor de bibliotheek een exemplaar verworven van een zeventiende-eeuwse uitgave van een oude kroniek over de geschiedenis en de graven van Holland en Zeeland, Friesland en Utrecht.
Het betreft ‘Het Oude Goutsche Croneijxcken’ opnieuw uitgegeven door Petrus Scriverius en in 1663 te Amsterdam gedrukt door Jan Hendricksz. Boom.
Het is een exemplaar in kwarto formaat en telt 280 bladzijden. De band is origineel perkament. Behalve de gedrukte titelpagina bevat het boek ook een gegraveerde titelpagina en 36 portretten van de graven en gravinnen van Holland en Zeeland.
De tekst is een bewerking van een kroniek in handschrift van ongeveer het jaar 1440. Hij begint met de verwoesting van Troje in 946 BC tot de dood van Jacoba van Beieren in 1436.
Nadien zijn er twee vervolgen op gemaakt die doorlopen tot 1477. Deze kroniek is in 1478 door Gheraert Leeu in Gouda gedrukt.
Vandaar dat Scriverius er de naam Goutsche Croneijxcken aan gaf. Hij heeft deze uitgave voor zijn bewerking gebruikt en aangevuld tot 1598.
In de toegevoegde Toetssteen heeft hij er commentaar op gegeven en een aantal onjuistheden verbeterd.
Petrus Scriverius (Pieter Schrijver, Amsterdam 1676 – Oudewater 1660) was historicus en filoloog en woonde het grootste gedeelte van zijn leven in Leiden.
Over vroegere eigenaren van het boek is (nog) niets bekend.
Een fraaie aanwinst die zeker wat verder onderzoek waard is en waarop Scriverius’ slotzin zeker niet van toepassing is:  Neemtet ten besten sulcks alst is; ’t mocht wel beter wesen…

Het Oude Goutsche Croneijxcken 3 Het Oude Goutsche Croneijxcken 2 Het Oude Goutsche Croneijxcken

 

 

 

 

 

 

 

 

2015 Scheerdeken Stichting Schorer Familiebezit
april 2015

Scheerdoek van sits, bruikleen van de Stichting Schorer Familiebezit aan het Zeeuws Genootschap., 102 x 107 cm. G15-001

In mei 2015 kreeg het Zeeuws Genootschap een bijzonder stuk textiel in bruikleen van de Stichting Schorer Familiebezit. Het betreft een achttiende-eeuwse scheerdoek, een doek die tijdens het scheren met lintjes om de hals werd geknoopt. Hoewel bij dit stuk de oorspronkelijke glanslaag in de loop der tijden door het vele wassen is verdwenen en de kleuren zijn vervaagd, is het een interessant object.

De scheerdoek dateert uit 1750-1775 en is beschilderd met een band van florale motieven met in het midden het wapen van de familie Schorer. Sits – beschilderde katoen – werd door de VOC vanaf de tweede helft van de 17e eeuw vanuit India naar Nederland gebracht en was direct in trek. Door mannen werd sits vooral als negligékleding gedragen. Kamerjassen, slaapmutsen en scheerdoeken van sits waren in de 18e eeuw bij de hogere standen gebruikelijk. Vrouwen en kinderen droegen vooral rokken en jakken van dit materiaal. Daarnaast werd sits ook in de woningen van de elite gebruikt als wand- en bedbehangsels en verwerkt tot tafelkleden, spreien en servetten. Van vrouwen- en kinderkleding zijn tientallen stukken in de Nederlandse museale en particuliere collecties te vinden, ook behangsels en spreien zijn in ruime mate bewaard. Mannenkleding, en zeker dagelijks gebruiksgoed is echter schaars. Nog zeldzamer zijn de speciaal bestelde kledingstukken voorzien van een familiewapen.

Het door de Stichting Schorer Familiebezit in bruikleen gegeven stuk is waarschijnlijk afkomstig van mr Johan Guilielmus Schorer (1733-1783), schepen en raad in de vroedschap van Middelburg en Gecommitteerde Raad van Zeeland.

Scheerdeken Schorer familie

Scheerdeken Stichting Schorer familiebezit

De scheerdeken is in bruikleen gegeven bij het Zeeuws museum.